CANOLOJI

Kendini Tanımak İlk Adımdır

Kahvenizi nasıl içtiğinizi düşünmeden söyleyebilirsiniz, kötü bir günde hangi diziyi açacağınızı bilirsiniz, trafikte sizi neyin çıldırttığını ezbere sayabilirsiniz. Ama “şu an hayatımdan gerçekten ne istiyorum?” diye sorulduğunda çoğumuz bir anlığına donar. Beklenen cevabı değil, beş yıl önce doğru görüneni değil — bugün, dürüstçe, gerçekten ne istediğimizi.

Kendini tanımak sanki bir gün elde edilip tamamlanan bir bilgi gibi düşünülür; bir terapi seansı ya da bir kişilik testi bize hazır bir etiket verir sanki: içe dönük, kaygılı bağlanma, filanca tip, tamamdır. Oysa kendini tanımak ulaşılan bir varış noktası değil, sürekli yenilenen bir sohbete benzer — çünkü soruları cevaplayan kişi durmadan değişir. Yirmi iki yaşındaki halinizin neye değer verdiğine karar vermesi, bugünkü halinizi bağlamak zorunda değildir; bunu görmezden gelmek, çoğu zaman o sessiz huzursuzluğun başladığı yerdir.

Sıradan bir örnek düşünün: yirmili yaşlarında güvenli, saygın bir meslek seçen biri — ailesi gurur duysun, kendisi rahat etsin diye. On beş yıl sonra işinde iyidir, görünürde başarılıdır, ama pazar akşamları içinde tuhaf bir boşluk hisseder. Ortada dramatik bir sorun yoktur. Sadece hiç, ama hiç sormamıştır: bu hayatı kuran hırs gerçekten kendisine mi aitti, yoksa devraldığı ve hiç sorgulamadığı bir şey miydi?

Asıl mesele budur. “Ben kimim” gibi büyük, cevapsız bir soru değil; küçük, somut ve dürüst sorular sormak: Bu hafta hangi anlarda gerçekten kendim gibi hissettim, hangi anlarda rol yapıyordum? Bir zamanlar önem verdiğim ama sessizce bırakıverdiğim ne var — bunu ne zaman “sorun değil” diye kabul ettim? Bu kararı verirken başkalarının fikrini tamamen çıkarsam, yine aynı şeyi mi seçerdim? Ve on yıl sonra bugüne dönüp baktığımda, zamanımı neye ayırdığım için kendimle gurur duyacağım, neyi daha dürüstçe ele almış olmayı dileyeceğim?

Burada işe yarayan bir alışkanlık, tek bir büyük aydınlanma beklemek yerine tekrar eden şeylere dikkat etmektir. Kötü geçen tek bir konuşma çok şey söylemez. Ama belirli bir tür istekle her karşılaştığınızda aynı kızgınlığı, ya da bir plan iptal olduğunda hep aynı rahatlamayı hissediyorsanız, zihniniz size bir süredir bir şey anlatmaya çalışıyordur. Fark ettiğiniz anda, süslemeden, olduğu gibi not edin. Duygular değişkendir; tekrar eden örüntüler daha dürüsttür, çünkü ruh hali havaya ve uykuya göre değişir, ama haftalar ve farklı ortamlar boyunca tekrar eden bir örüntü genelde daha derin bir şeye işaret eder ve durup bakmayı hak eder.

Bir başka yol da bıraktıklarınıza bakmaktır. İnsanlar değerlerini genelde tek bir dramatik anda kaybetmez; onları yavaş yavaş, mantıklı görünen küçük tavizlerle bırakırlar — ta ki bir zamanlar çok önemsedikleri şey, “eskiden yaptığım bir şey” haline gelene kadar. Bu kaybı net bir şekilde adlandırmak — “buna zaman ayırmayı bıraktım ve onu yaptığımdaki halimi özlüyorum” — pek çok pozitif düşünme tavsiyesinden daha aydınlatıcı olabilir; çünkü sizi suçlamaz, sadece kaybolan şeyi görünür kılar, ve görünür olan bir şeye geri dönmek her zaman mümkündür.

Bütün bunlar duvara asılacak düzgün bir cevapla bitmiyor. Amaç kendinizi bir kere tanıyıp işi bitirmek değil; hâlâ değişmekte olan biri hakkında meraklı kalmak, geçen yılın cevabının hâlâ uyduğunu varsaymak yerine nazikçe ve dürüstçe sormaya devam etmek. Kendileriyle en barışık görünen insanlar bulmacayı çözmüş olanlar değildir — ona bir daha, bir daha bakmaya devam edenlerdir.

Yorum bırakın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Yukarı Çık