CANOLOJI

Çocuğunuzu Yargılamadan Dinlemek

Çocuğunuz okuldan ağlamaklı bir yüzle eve geliyor; arkadaşı yemekte yanına yer ayırmamış, ya da haftalarca sabırla çalıştığı bir oyunu kaybetmiş. İlk içgüdünüz muhtemelen hemen düzeltmek ve rahatlatmak: “Sadece bir yer, yarın başka yere oturursun” ya da “Sadece bir oyun, bir dahaki sefere kazanırsın.” Niyetiniz gerçekten iyi. Ama bunu söylerken çocuğunuzun yüzüne dikkatlice bakın: gözyaşları genelde hemen durmaz, sadece görünmez biçimde içe döner.

Duygular, özellikle çocuklarda, ilk etapta bir çözüm aramaz. Hissettiklerinin anlamlı ve mantıklı olduğunu birinin onaylamasını ararlar. Çocukları dinlerken karşımıza çıkan biraz sezgiye aykırı gerçeklerden biri de budur: bir çocuk sizin tavsiyenizi duyabilmeden, sakinleşebilmeden ya da olayı geride bırakabilmeden önce, genellikle önce duygusunun görüldüğünü ve kabul edildiğini hissetmesi gerekir—durum bir yetişkine ne kadar küçük görünürse görünsün. Bu sıra tersine çevrildiğinde, yani çözüm duygudan önce geldiğinde, çocuk genellikle anlaşılmadığını hisseder ve konuşmayı kapatır.

İyi niyetle söylenen bazı ifadeler, çocuğu açmak yerine kapatır. “Ağlanacak bir şey değil bu.” “Fazla büyütüyorsun.” “Başkalarının hâli daha kötü.” “Boş ver, takma kafana.” Nazikçe söylense bile bu cümlelerin her biri çocuğa, içinde hissettiğinin yanlış ya da abartılı olduğunu söyler—bu da zamanla çocuğun bunu sizinle paylaşmayı bırakmasına yol açar. Sorun bu ifadelerin acımasız olması değil; sorunu yetişkinin gözündeki büyüklüğüne göre değerlendirip, çocuğun yaşadığı duygunun büyüklüğünü görmezden gelmeleridir—oysa çocuk için o duygu, olayın kendisidir.

Beden dili de kelimeler kadar önemlidir. Çocuğun göz hizasına eğilmek, elinizdeki işi bir anlığına bırakmak, sakin bir göz teması kurmak, ona o anda tüm dikkatinizi hak ettiğini gösterir. Telefonla meşgulken ya da başka bir yöne yürürken dinlemek ise, sözler ne kadar nazik olursa olsun bambaşka bir mesaj verir.

Daha etkili bir ilk adım, yargılamadan sadece gördüğünüzü adlandırmaktır: “Şu an gerçekten üzgün olduğunu görüyorum.” “Bu gerçekten canını sıkmış gibi görünüyor.” “Çalıştığın gibi gitmediği için hayal kırıklığına uğramış olmalısın.” Burada dünyanın adaletsiz olduğunu ya da arkadaşınızın haksız olduğunu onaylamıyorsunuz; sadece karşınızdaki duygunun gerçek ve anlaşılır olduğunu, hissedilmeye değer olduğunu doğruluyorsunuz. Çoğu zaman bu tek başına çocuğun sinir sisteminin yatışmasına ve sakinleşmesine yeter. Çocuk anlaşıldığını hissettiğinde fark edilir bir şey olur: genellikle çözüm üretmeye çok daha açık hâle gelir, hatta bazen sizin çözümünüze hiç ihtiyaç duymadan kendi çözümünü kendisi bulur.

Burada işe yarayan bir alışkanlık, tavsiye vermeden önce gerçekten beklemektir. Çocuğun sözünü bitirmesine izin verin. Nazik, açık uçlu tek bir soru sorun: “Bu konuda en zor kısmı neydi?” Sessizliği güven verici sözlerle ya da çözümlerle doldurma isteğine direnin. Sabırla tutulan sessizlik, çoğu zaman çocuğu ilk yüzeysel şikayeti yerine, onu asıl rahatsız eden daha derin gerçeği söylemeye davet eder. Çocuk kendisi “Peki şimdi ne yapmalıyım?” diye sorduğunda, artık gerçekten sizi dinlemeye hazır olduğunu anlarsınız.

Bu, her duygunun sınırsızca hoş görülmesi ya da çocuğun hiç yönlendirmeye ihtiyacı olmadığı anlamına gelmez. Sadece, çocuk dinlendiğini hissettikten sonra yönlendirmenin çok daha iyi karşılandığı, çok daha kolay içselleştirildiği anlamına gelir. Bir ebeveyninin üzüntüsüyle ya da öfkesiyle, onu hemen silmeye ya da düzeltmeye çalışmadan sakince oturabildiğini öğrenen çocuk, ömür boyu taşıyacağı bir şey öğrenir: duygular çözülmesi gereken bir sorun değil, sadece anlaşılması ve adı konması gereken bir işarettir.

Yorum bırakın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Yukarı Çık